سر آیزاک نیوتن، یکی از تأثیرگذارترین دانشمندان، فیزیکدانان، ریاضیدانان و ستارهشناسان تمام دورانها، در بحبوحه انقلاب علمی قرن هفدهم چشم به جهان گشود و با کشفیات بنیادین خود، مسیر تفکر بشری را برای همیشه تغییر داد. او با تدوین قوانین حرکت و گرانش عمومی، شالودهای استوار برای مکانیک کلاسیک بنا نهاد و جهانبینی ارستویی را که قرنها بر تفکر علمی سایه افکنده بود، به چالش کشید. مطالعه بیوگرافی سر آیزاک نیوتن نه تنها روایتگر زندگی یک نابغه منزوی و خستگیناپذیر است، بلکه پنجرهای رو به تحولات ژرف علمی، فلسفی و فرهنگی اروپا میگشاید که زمینهساز دنیای مدرن امروزی شد. شاهکار او، کتاب «اصول ریاضی فلسفه طبیعی»، به عنوان معتبرترین و مهمترین اثر در تاریخ علم شناخته میشود و او با ابداع حساب دیفرانسیل و انتگرال و کشف اصول نوری، نام خود را به عنوان نماد تفکر عقلانی و تجربی در صدر تاریخ ثبت کرد.
مشخصات فردی آیزاک نیوتن
- نام کامل: سر آیزاک نیوتن (Sir Isaac Newton)
- تاریخ تولد: ۴ ژانویه ۱۶۴۳ میلادی (بر اساس تقویم جدید / ۲۵ دسامبر ۱۶۴۲ بر اساس تقویم قدیمی ژولینی) – معادل با ۱۴ دی ۱۰۲۱ شمسی
- محل تولد: روستای وولستورپ، شهرستان لینکلنشر، انگلستان
- ملیت: انگلیسی
- حوزه فعالیت: فیزیک، ریاضیات، اخترشناسی، فلسفه طبیعی، کیمیاگری و الهیات
- سالهای فعالیت: از سال ۱۶۶۵ تا ۱۷۲۷ میلادی
- وضعیت تأهل: مجرد (تا پایان عمر ازدواج نکرد)
تولد و خانواده
آیزاک نیوتن در روز کریسمس سال ۱۶۴۲ (بر اساس تقویم قدیمی) در املاک وولستورپ در لینکلنشر انگلستان متولد شد. تاریخ تولد سر آیزاک نیوتن با ناملایمات شدیدی همراه بود؛ چرا که او سه ماه پس از درگذشت پدرش، که دهقانی مرفه و همنام او بود، زودرس و بسیار ضعیف به دنیا آمد، به طوری که در ابتدا پزشکان گمان نمیکردند او زنده بماند. محل تولد سر آیزاک نیوتن روستایی کوچک و آرام بود که بستر نخستین سالهای پرفراز و نشیب زندگی او را فراهم ساخت. هنگامی که آیزاک تنها سه سال داشت، مادرش، هانا آسکوف، با یک کشیش ثروتمند به نام برناباس اسمیت ازدواج کرد و آیزاک را تحت سرپرستی مادربزرگش، مارجری آسکوف، رها کرد تا با همسر جدیدش در روستایی دیگر زندگی کند.
این جدایی زودهنگام و محرومیت از محبت مادری، اثری عمیق و ماندگار بر روان نیوتن گذاشت؛ او در دوران نوجوانی حسادت و کینه شدیدی نسبت به ناپدری خود داشت و حتی در یکی از یادداشتهای محرمانه دوران جوانیاش اعتراف کرد که در مقطعی تهدید کرده بود خانه آنها را بر سرشان آتش خواهد زد. پس از درگذشت ناپدری در سال ۱۶۵۳، مادرش با سه فرزند از ازدواج دوم خود به وولستورپ بازگشت، اما رابطه آیزاک با خانوادهاش هرگز به شکل صمیمی و متعارف بازنگشت و او روحیهای منزوی، کمالگرا و درونگرا پیدا کرد که بر تمام تعاملات اجتماعی آینده او سایه افکند.
کودکی و نوجوانی
دوران کودکی و نوجوانی آیزاک نیوتن با تنهایی و دوری از همسالان سپری شد و او بیشتر وقت خود را به تنهایی میگذراند. او از سن دوازده تا هفده سالگی در مدرسه پادشاهی در گرانتام به تحصیل پرداخت و در خانه داروسازی به نام آقای کلارک اقامت گزید. در ابتدا، نیوتن دانشآموز برجستهای نبود و بیشتر وقت خود را صرف ساخت ابزارهای مکانیکی پیچیده، ساعتهای آفتابی دقیق، بادبادکهای حامل فانوس و مدلهای مینیاتوری از آسیابهای بادی میکرد که نشاندهنده استعداد فنی خارقالعاده و ذهن کنجکاو او بود. این مهارتها به او کمک کرد تا پدیدههای فیزیکی را بعدها با دیدی ملموستر ارزیابی کند.
در سال ۱۶۵۹، مادرش او را از مدرسه بیرون کشید تا به کار کشاورزی و اداره املاک خانوادگی بپردازد؛ اما آیزاک هیچ علاقهای به کارهای مزرعهداری نداشت و گوسفندان و زمینها را رها میکرد تا به مطالعه کتاب یا ساخت وسایل مکانیکی بپردازد. با هوشیاری داییاش، ریچارد آسکوف، و مدیر مدرسه گرانتام، آقای استوکس، که متوجه نبوغ پنهان این نوجوان شده بودند، مادر نیوتن متقاعد شد که او را دوباره به مدرسه بفرستد تا تحصیلاتش را برای ورود به دانشگاه تکمیل کند. این بازگشت، نقطه عطفی در زندگی او بود، زیرا او با انگیزهای مضاعف به شاگرد اول مدرسه تبدیل شد و خود را برای سفری بزرگ به دنیای علم آماده کرد.
تحصیلات سر آیزاک نیوتن
در ژوئن ۱۶۶۱، تحصیلات سر آیزاک نیوتن وارد مرحله جدیدی شد و او به عنوان یک دانشجوی «سایزر» (دانشجویانی که در ازای انجام کارهای خدماتی و پیشخدمتی برای اساتید و دانشجویان ثروتمند، شهریه کمتری پرداخت میکردند) وارد کالج ترینیتی در دانشگاه کمبریج شد. در آن زمان، برنامههای درسی کمبریج همچنان بر پایه ارستوگرایی و فلسفه مدرسی قرون وسطی استوار بود؛ اما ذهن پویا و جستجوگر نیوتن فراتر از سرفصلهای رسمی حرکت میکرد. او به صورت خودآموز به مطالعه آثار فلاسفه مدرن مانند رنه دکارت، پییر گاسندی، توماس هابز و رابرت بویل پرداخت و با آثار ریاضیدانان بزرگی چون جان والیس آشنا شد.
نیوتن یادداشتهای خود را در این دوران تحت عنوان «سوالات خاص فلسفی» ثبت میکرد که در بالای یکی از صفحات آن جمله معروفش را نوشت: «افلاطون دوست من است، دکارت دوست من است، اما صمیمیترین دوست من حقیقت است.» او در سال ۱۶۶۵ مدرک کارشناسی خود را دریافت کرد، اما بلافاصله پس از آن، به دلیل شیوع ویروس مرگبار طاعون در لندن و کمبریج، دانشگاه تعطیل شد. نیوتن مجبور شد به زادگاه خود در وولستورپ بازگردد و به مدت ۱۸ ماه در قرنطینه خانگی بماند.
این دوران که به «سالهای معجزهآسا» (Annus Mirabilis) شهرت دارد، خلاقانهترین دوره زندگی او بود؛ او در انزوای کامل خانگی، پایههای حساب دیفرانسیل و انتگرال را بنا نهاد، نظریه نور و رنگها را تدوین کرد و با مشاهده سقوط سیبی از درخت، به ایده اولیه قانون گرانش عمومی دست یافت. پس از بازگشایی دانشگاه در سال ۱۶۶۷، او به کمبریج بازگشت و به عنوان همکار (Fellow) در کالج ترینیتی انتخاب شد و در سال ۱۶۶۸ موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد خود گردید.
شروع فعالیت حرفهای
فعالیتهای رسمی علمی نیوتن بلافاصله پس از پایان دوران قرنطینه و بازگشت به کمبریج شتاب گرفت. در سال ۱۶۶۹، زمانی که آیزاک بارو، استاد ریاضیات لوکاسین دانشگاه کمبریج، از نبوغ بینظیر شاگردش در حل مسائل پیچیده ریاضی آگاه شد، به نفع او از سمت خود استعفا داد تا نیوتن در سن ۲۶ سالگی به عنوان دومین استاد لوکاسین ریاضیات منصوب شود؛ سمتی معتبر که سالها بعد افرادی چون استیون هاوکینگ نیز عهدهدار آن شدند. نخستین وظیفه او در این سمت، تدریس درس نورشناسی بود.
نیوتن که در طول سالهای قرنطینه به بررسی ماهیت نور پرداخته بود، متوجه شد که نور سفید ترکیبی از تمام رنگهای طیف مرئی است و تلسکوپهای شکستنی آن زمان به دلیل انکسار نور دچار خطای رنگی میشوند. برای حل این مشکل، او در سال ۱۶۶۸ نخستین تلسکوپ بازتابی کاربردی جهان را با استفاده از آینه مقعر به جای عدسی ساخت که به «تلسکوپ نیوتنی» معروف شد. اختراع این تلسکوپ کارآمد و کوچک، توجه انجمن سلطنتی لندن را جلب کرد و نیوتن در سال ۱۶۷۲ به عضویت این انجمن عالی علمی برگزیده شد. او در همان سال مقالهای درباره نظریه نور و رنگهای خود به انجمن ارائه داد که اگرچه با تحسینهای فراوانی روبهرو شد، اما انتقادات تند رابرت هوک و کریستین هویگنس را نیز به همراه داشت؛ این مناقشات تند، روحیه حساس نیوتن را به شدت جریحهدار کرد و باعث شد او برای سالها از انتشار عمومی دستاوردهای خود خودداری کند.
اوج شهرت و نقاط عطف
بزرگترین نقطه عطف در زندگینامه سر آیزاک نیوتن و کل تاریخ علم، در دهه ۱۶۸۰ رقم خورد. در سال ۱۶۸۴، ادموند هالی، ستارهشناس معروف، به کمبریج سفر کرد تا با نیوتن درباره مسئله حرکت سیارات بر اساس قانون مربع معکوس گفتگو کند. وقتی هالی از نیوتن پرسید که به نظر او شکل مدار سیارات تحت تاثیر این نیرو چگونه خواهد بود، نیوتن بلافاصله پاسخ داد: «یک بیضی». هالی با شگفتی متوجه شد که نیوتن این مسئله پیچیده را سالها قبل از نظر ریاضی اثبات کرده اما یادداشتهایش را در کشوی خود رها کرده است.
با تشویقها و حمایتهای مالی ادموند هالی، نیوتن تمام تمرکز خود را بر روی تدوین و تکمیل محاسباتش گذاشت که منجر به انتشار کتاب عظیم «اصول ریاضی فلسفه طبیعی» (Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica) در سال ۱۶۸۷ شد. انتشار این کتاب، اوج شهرت جهانی را برای نیوتن به ارمغان آورد. او در این اثر، سه قانون بنیادین حرکت را مطرح کرد (قانون اینرسی، رابطه نیرو و شتاب، و قانون کنش و واکنش) و نشان داد که همان نیرویی که باعث سقوط سیب در زمین میشود، حرکت ماه به دور زمین و سیارات به دور خورشید را کنترل میکند. پدیده گرانش عمومی، فیزیک زمینی و آسمانی را در یک چارچوب ریاضی یکپارچه متحد کرد و فیزیک مدرن متولد شد. این دستاورد بینظیر، نیوتن را به بانفوذترین چهره علمی اروپا تبدیل کرد.
فعالیتهای علمی و کارنامه حرفهای
کارنامه حرفهای نیوتن تنها به محیط آکادمیک دانشگاه کمبریج محدود نماند و او در بخش دوم زندگی خود به دنیای سیاست و مدیریت اجرایی وارد شد. در سال ۱۶۸۹، او به عنوان نماینده دانشگاه کمبریج در پارلمان انگلستان انتخاب شد؛ هرچند حضور او در پارلمان بیشتر تشریفاتی بود و گفته میشود تنها باری که در صحن مجلس سخن گفت، برای درخواست بستن پنجره به دلیل وزش باد سرد بود! نقطه عطف مدیریتی او در سال ۱۶۹۶ رخ داد، زمانی که با حمایت دوستش چارلز مونتاگو، به عنوان ناظر دارالضرب (ضرابخانه سلطنتی انگلستان) منصوب شد و به لندن نقل مکان کرد.
نیوتن این سمت را یک شغل افتخاری کماهمیت ندانست، بلکه با جدیت فراوان به اصلاح ساختار پولی کشور، ضرب سکههای جدید و مبارزه گسترده با جعلکنندگان سکه پرداخت. او شخصاً در لباس مبدل به میخانهها و زندانها میرفت تا اطلاعاتی علیه جاعلان جمعآوری کند و موفق شد یکی از بزرگترین جاعلان تاریخ انگلستان به نام ویلیام چالونر را به پای میز محاکمه و چوبه دار بکشاند. در سال ۱۷۰۰، او به ریاست ضرابخانه سلطنتی ارتقا یافت و تا پایان عمر این مسئولیت را حفظ کرد.
علاوه بر این، نیوتن در سال ۱۷۰۳ به عنوان رئیس انجمن سلطنتی انگلستان انتخاب شد و تا زمان درگذشتش هر ساله در این سمت ابقا گردید. در سال ۱۷۰۵ نیز ملکه آن در جریان سفری به کمبریج، به پاس خدمات علمی و عمومی ارزشمندش، لقب شوالیه (سر) را به او اعطا کرد که این نخستین بار در تاریخ بود که یک دانشمند به دلیل دستاوردهای علمیاش به این افتخار نائل میشد و جایگاه اجتماعی او را مستحکمتر میکرد.
آثار، افتخارات و دستاوردها
- ۱۶۶۸: اختراع و ساخت نخستین تلسکوپ بازتابی کاربردی جهان (تلسکوپ نیوتنی) که انقلابی در رصد نجومی ایجاد کرد.
- ۱۶۶۹: انتصاب به عنوان استاد لوکاسین ریاضیات در دانشگاه کمبریج در سن ۲۶ سالگی به عنوان یکی از جوانترین اساتید این کرسی علمی معتبر.
- ۱۶۷۲: عضویت در انجمن سلطنتی لندن پس از ارائه تلسکوپ بازتابی و ارائه نظریه انقلابی نور و رنگها.
- ۱۶۸۷: نگارش و انتشار کتاب تاریخساز «اصول ریاضی فلسفه طبیعی» (Principia) و تبیین قوانین سهگانه حرکت و قانون گرانش عمومی.
- ۱۶۹۶: انتصاب به عنوان ناظر و سپس رئیس ضرابخانه سلطنتی انگلستان و ایجاد تحول در سیستم پولی و مبارزه با فساد و جعل سکه.
- ۱۷۰۳: انتخاب به عنوان رئیس انجمن سلطنتی انگلستان و هدایت این نهاد علمی بزرگ به مدت بیش از دو دهه.
- ۱۷۰۴: انتشار کتاب معروف «نورشناسی» (Opticks) که خلاصه آزمایشها و نظریات پیشگامانه او در زمینه ماهیت ذرات نور و شکست پدیدهها بود.
- ۱۷۰۵: دریافت لقب شوالیه (سر) از سوی ملکه آن به عنوان اولین دانشمندی که به این جایگاه دست یافت.
- ابداع حساب دیفرانسیل و انتگرال (همزمان و مستقل از گوتفرید لایبنیتس) که ابزار ریاضی اساسی برای فیزیک و مهندسی مدرن شد.
- تعمیم قضیه دوجملهای در ریاضیات برای توانهای کسری و منفی که گامی بزرگ در جبر کلاسیک بود.
زندگی شخصی و حواشی
زندگی شخصی آیزاک نیوتن همواره با پیچیدگیها، انزوا و حواشی علمی فراوانی همراه بود. او هیچگاه ازدواج نکرد، روابط دوستانه بسیار محدودی داشت و بیشتر عمر خود را در تنهایی مطلق و غرق در کار گذراند؛ به طوری که همکارانش نقل کردهاند او بهندرت تفریح میکرد، کم میخوابید و گاهی فراموش میکرد غذا بخورد. سن سر آیزاک نیوتن در دوران میانسالی و کهنسالی با بیماریهای جسمی و بحرانهای روحی همراه بود و او در سال ۱۶۹۳ دچار یک فروپاشی روانی شدید شد که ناشی از بیخوابی مفرط، کار مداوم و احتمالاً مسمومیت با جیوه در جریان آزمایشهای کیمیاگریاش بود.
از بزرگترین حواشی زندگی او، مناقشات تلخ و طولانیمدت بر سر اولویت کشفیات علمی بود؛ او سالها با رابرت هوک بر سر قانون گرانش و نورشناسی نزاع داشت و پس از درگذشت هوک، دستور داد تمام پرترهها و ابزارهای او از انجمن سلطنتی جمعآوری شود. همچنین دعوای فرسایشی او با گوتفرید لایبنیتس، ریاضیدان آلمانی، بر سر این که چه کسی زودتر حساب دیفرانسیل و انتگرال را ابداع کرده است، به یک جنگ تمامعیار علمی بین دانشمندان انگلیس و قاره اروپا تبدیل شد.
فراتر از علم رسمی، نیوتن دلبستگی پنهانی عمیقی به کیمیاگری و الهیات غیرمتعارف داشت؛ او هزاران صفحه یادداشت محرمانه درباره تفسیر پیشگوییهای کتاب مقدس و تلاش برای کشف فرمول اکسیر حیات و سنگ فلاسفه بر جای گذاشت. او مخفیانه به مذهب آریانیسم اعتقاد داشت و تثلیث را رد میکرد، عقیدهای که در آن زمان در انگلستان بدعت شمرده میشد و در صورت فاش شدن، میتوانست موقعیت دانشگاهی و اجتماعی او را به نابودی بکشاند.
سبک کاری/دیدگاهها و تأثیرگذاری
سبک کاری سر آیزاک نیوتن مبتنی بر اثبات دقیق ریاضی و مشاهده تجربی مستقیم بود. او رویکرد فرضیهسازی بدون پشتوانه ریاضی و فلسفهبافیهای انتزاعی را رد میکرد و معتقد بود قوانین طبیعت باید از طریق آزمایش و تحلیل دقیق استخراج شوند؛ جمله معروف او «من فرضیه نمیسازم» (Hypotheses non fingo) گویای همین دیدگاه علمی راسخ است. نیوتن جهان را به عنوان یک ماشین ساعت پیشرفته و منظم میدید که توسط یک خالق بزرگ طراحی شده و تحت قوانین ریاضی مشخص و تغییرناپذیر حرکت میکند؛ دیدگاهی که به «جهان ساعتوار نیوتنی» مشهور شد و پایه تفکر عصر روشنگری در اروپا را شکل داد.
تأثیرگذاری او بر علم فراتر از تصور است؛ او فیزیک را از یک شاخه فلسفی به یک علم تجربی و ریاضی دقیق تبدیل کرد. روششناسی علمی او استانداردی را تعیین کرد که علم مدرن تا به امروز بر اساس آن حرکت میکند و اصول مکانیک او تا پیش از ظهور نظریه نسبیت انیشتین و مکانیک کوانتومی در قرن بیستم، بدون رقیب حاکم بر جهان علم بود و هنوز هم برای محاسبات روزمره مهندسی و فضایی کاملاً کارآمد و دقیق است. آثار/افتخارات سر آیزاک نیوتن همواره الهامبخش نسلهای بعدی دانشمندان بوده است.
وضعیت فعلی سر آیزاک نیوتن
با گذشت نزدیک به سه قرن از درگذشت او، وضعیت فعلی سر آیزاک نیوتن در حافظه تاریخی بشریت، به عنوان یکی از بزرگترین نمادهای نابغگی و خرد انسانی تثبیت شده است. میراث علمی او در تمام کتابهای درسی فیزیک و ریاضی سراسر جهان زنده است و قوانین حرکت و گرانش او همچنان پایه و اساس بخش بزرگی از علوم مهندسی، هوافضا و درک عمومی ما از کیهان را تشکیل میدهند. یادداشتها و دستنوشتههای الهیاتی و کیمیاگری او که قرنها پنهان مانده بودند، امروزه دیجیتالی شده و مورد بررسی عمیق مورخان علم قرار گرفتهاند تا ابعاد ناشناخته ذهن این دانشمند بزرگ را آشکار سازند.
نام نیوتن بر روی مفاهیم علمی متعددی مانند واحد نیرو (نیوتن)، تلسکوپ نیوتنی، سیالات نیوتنی و دهانههای آتشفشانی در ماه و مریخ گذاشته شده است و خانه پدری او در وولستورپ به عنوان یک اثر ملی و موزه تاریخی، سالانه میزبان هزاران بازدیدکننده از سراسر جهان است که مایلند درخت سیب معروف او را از نزدیک تماشا کنند. بازتاب دستاوردهای او نشان میدهد که او مرزهای زمان را درنوردیده و به بخشی جداییناپذیر از هویت علمی تمدن بشری تبدیل شده است.
درگذشت سر آیزاک نیوتن
سر آیزاک نیوتن در تاریخ ۳۱ مارس ۱۷۲۷ میلادی (بر اساس تقویم جدید / ۲۰ مارس ۱۷۲۷ بر اساس تقویم قدیمی ژولینی) در خواب و در سن ۸۴ سالگی در شهر لندن (منطقه کنزینگتون) درگذشت. تاریخ تولد سر آیزاک نیوتن و طول عمر طولانی او، دورانی پر از دستاوردهای شگرف را رقم زد، اما سن سر آیزاک نیوتن در اواخر عمر با دردهای شدید ناشی از بیماری سنگ مثانه و نقرس همراه بود. در هفتههای پایانی زندگی، او با دردهای جانکاهی دستوپنجه نرم میکرد، اما گزارشهای رسمی نشان میدهند که او این دردها را با شجاعت و صبوری تحمل کرد تا اینکه سرانجام در آرامش دار فانی را وداع گفت.
پس از فوت او، بررسی موهای او نشاندهنده وجود مقادیر زیادی جیوه بود که احتمالاً به دلیل دههها آزمایشهای شیمیایی و کیمیاگری در آزمایشگاه شخصیاش جذب بدنش شده بود و میتوانست توجیهی برای بحرانهای روحی او در میانسالی باشد. پیکر او با احترامی بینظیر و در حد یک پادشاه تشییع شد و در صومعه وستمینستر لندن، در کنار پادشاهان و اشرافزادگان بزرگ انگلستان به خاک سپرده شد. الکساندر پوپ، شاعر نامدار همعصر او، در رثای نیوتن قطعه شعر معروفی سرود که بر روی مقبرهاش حک شده است: «طبیعت و قوانین آن در تاریکی شب پنهان بودند؛ خداوند گفت نیوتن بیاید! و همه جا روشنایی شد.»
جمعبندی
بررسی جامع بیوگرافی سر آیزاک نیوتن نشان میدهد که او یکی از ارکان اصلی انقلاب علمی و معمار فکری جهان مدرن بوده است. از تاریخ تولد سر آیزاک نیوتن در روستای کوچک وولستورپ تا رسیدن به کرسی استاد لوکاسین دانشگاه کمبریج و ریاست انجمن سلطنتی، زندگی او نمونهای درخشان از تلاش بیوقفه برای کشف اسرار طبیعت است. کشف گرانش عمومی، تدوین قوانین سهگانه حرکت، ابداع حساب دیفرانسیل و انتگرال و تحول در علم نورشناسی، تنها بخشی از افتخارات چشمگیر او هستند که مسیر پیشرفت بشریت را هموار ساختند. نیوتن با ترکیب نبوغ ریاضی و روش تجربی، ابزارهایی را به انسان بخشید که به کمک آنها توانست نه تنها زمین، بلکه اعماق آسمانها را نیز فرمولبندی و درک کند. در نهایت، زندگینامه سر آیزاک نیوتن داستانی از کشف حقیقت، انزوای خودخواسته، حواشی علمی و تأثیری ابدی است؛ تأثیری که تا تمدن انسانی پابرجاست، در تاروپود دانش بشری جاری خواهد بود و نام او را به عنوان مظهر خرد و علم جاودانه خواهد ساخت.
منابع
- https://www.britannica.com/biography/Isaac-Newton (دانشنامه بریتانیکا – شرح کامل زندگی، دستاوردها و آثار نیوتن)
- https://plato.stanford.edu/entries/newton/ (دانشنامه فلسفه استنفورد – بررسی دیدگاههای فلسفی و علمی نیوتن)
- کتاب/مقاله: “Never at Rest: A Biography of Isaac Newton” نوشته ریچارد اس. وستفال، انتشارات دانشگاه کمبریج، ۱۹۸۰.
- کتاب/مقاله: “Isaac Newton” نوشته جیمز گلیک، انتشارات وینتیج، ۲۰۰۳.
